Inge Moree vond als vrijwilliger bij de kringloop in Oostvoorne een zakhorloge van de Joodse familie Monasch. Ze ging op zoek naar de oorsprong van het uurwerk en kwam een jaar later uit bij voormalig Tweede Kamerlid Jacques Monasch.

Het was een bijzondere vondst, blikt Inge Moree uit Brielle terug. Bij de kringloopwinkel trof de medewerkster vorig jaar een horloge aan dat ongeveer een eeuw oud moest zijn. “Meestal hebben we huishoudelijke dingen en meubels bij de kringloop, maar soms ook wel juwelen en schilderijen.” Het klokje met de inscriptie van de familie Monasch uit Gouda trok haar aandacht.

Moree schakelde het Nederlands Zilvermuseum in Schoonhoven Joodserfgoed Rotterdam in om de leeftijd van het uurwerk te kunnen achterhalen. “Het horloge is in Duitsland gemaakt. De oorsprong zou ergens tussen 19.00 en 1920 moeten liggen.
Ïn haar zoektocht naar de eigenaar kwam ze uit bij Jacques Monasch, tussen 2010 en 2017 Tweede Kamerlid voor de PvdA en nazaat van de bekende Joodse koopmansfamilie. Moree vroeg Jacques Monasch naar de ‘sjoel’ in Brielle te komen om het horloge in ontvangst te nemen. Hij toonde zich blij. “Het is heel alert dat u dit heeft aangetroffen en niet heeft weggegooid.” Monasch had na het contact met Moree niet stilgezeten en ook uitzoekwerk verricht. Ook hij wilde weten van wie het uurwerk dan wel moet zijn geweest. “Ik heb het nagegaan in de stamboom en vermoed dat het van Abraham Monasch is geweest. Hij is als ik het goed heb een achter-achter-achterneef”, zegt Monasch. “Hij was koopman en moet het horloge in Gouda hebben gekocht” Abraham leefde van 1853 to 1917, hij heeft de latere oorlog niet hoeven meemaken.
Volgens Rob Snijders van het Joodserfgoed Rotterdam is het opduiken van het zakhorloge uitzonderlijk. “Er zijn natuurlijk nog vragen. Hoe kwam het van Gouda in Oostvoorne terecht?” Historicus Snijders onderstreept verder dat Joodse families zoals Monasch het in de oorlogsjaren ongekend zwaar hadden. “Ongeveer 75 procent van de Nederlandse Joden is vermoord, ook de familie Monasch is hard getroffen. Zij werden vooral naar Auschwitz en Sobibor gebracht.”
Jacques Monsch bevestigt dat . “Wij hebben echt gezwijnd. Mijn opa heeft de oorlog overleefd door in zijn eigen huis onder te duiken. En later ontkwam hij toen zijn huis in brand stond. Hij vertelde dat de Engelsen dat hadden gedaan en vluchtte op de fiets.”
De familie Monasch streek neer in Rotterdam en Gouda, maar ook onder meer in de Hoeksche Waard. Jacques Monasch werd in 1962 geboren in Rotterdam-Schiebroek, verhuisde naar Sneek, maar gaat weer in Amsterdam wonen.
Opvallend genoeg kwam de ex-parlementariër jaren geleden bij een online veiling een historisch zakhorloge op het spoor van een ver-familielid, Eliazer Monasch, “Hij was een broer van mijn overgrootvader”, vertelde de ex-politicus destijds. Eliazer woonde aan de Kipstraat in Rotterdam, werd in de Tweede Wereldoorlog op transport gesteld naar Auschwitz en keerde nooit meer terug.
De ex-parlementariër besluit het nu in de kringloop gevonden familie-horloge aan de Joodse gemeenschap op Voorne-Putten te schenken. “Ik geef het in eeuwige bruikleen aan de sjoel in Brielle, omdat het verhaal nog niet af is. Er zijn nog altijd vragen en het verhaal kan zich hier verder ontwikkelen.”
Zo wijst Inge Moree op de letters CT op het horloge, een meesterteken dat is aangebracht door de zilversmid.